تغذیه نقش بسیار مهمی در رشد و نمو جسمی و ذهنی کودکان و نوجوانان ایفا می‌کند. این تأثیر از دوران نوزادی تا نوجوانی ادامه دارد، اما در دوره نوجوانی نیاز به مواد مغذی به اوج خود می‌رسد. در این مرحله، نوجوانان به دلیل تغییرات رفتاری، الگوهای غذایی متفاوت و سطح فعالیت بدنی متنوع، در معرض خطرات مختلفی برای سلامت فعلی و آینده قرار می‌گیرند. به همین دلیل آموزش جامع تغذیه متناسب با سن، یکی از عوامل کلیدی برای تضمین رشد و نمو سالم و پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر در بزرگسالی است.

دوران نوجوانی با افزایش سریع قد و وزن همراه است و نیاز به انرژی و پروتئین به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. هرگونه اختلال در تغذیه این گروه سنی می‌تواند منجر به سوءتغذیه، کوتاهی قد، اضافه وزن، چاقی و کمبود ریزمغذی‌ها شود که پیامدهای منفی فراوانی به دنبال دارد.

اهمیت مصرف صبحانه

در برنامه غذایی کودکان و نوجوانان، مصرف صبحانه جایگاه ویژه‌ای دارد. نخوردن صبحانه می‌تواند بر یادگیری و تمرکز دانش‌آموزان اثر منفی بگذارد. در ناشتایی کوتاه‌مدت، بدن سطح قند خون را به گونه‌ای تنظیم می‌کند که عملکرد طبیعی مغز مختل نشود، اما اگر مدت ناشتایی طولانی‌تر شود، افت قند خون باعث کاهش توان مغز در انجام فعالیت‌های روزمره و در نتیجه کاهش یادگیری و تمرکز می‌گردد.

برای آنکه کودک یا نوجوان اشتهای کافی برای خوردن صبحانه داشته باشد، توصیه می‌شود شام را در ساعات اولیه شب میل کند و شب‌ها در ساعت مشخصی به خواب برود تا صبح‌ها زودتر بیدار شده و فرصت کافی برای صرف صبحانه داشته باشد. صبحانه‌های سالم و مغذی شامل ترکیباتی مانند نان و پنیر به همراه گردو، نان و تخم مرغ با گوجه فرنگی، نان و کره با مربا یا عسل، نان و پنیر با خرما و یک لیوان شیر می‌باشد.

اهمیت میان‌وعده‌ها

کودکان و نوجوانان علاوه بر سه وعده غذایی اصلی، به میان‌وعده‌های سالم در طول روز نیز نیاز دارند. انتخاب میان‌وعده‌های با ارزش غذایی بالا در حفظ سلامت و تقویت یادگیری آنان بسیار مؤثر است. تنقلاتی مانند چیپس و غلات حجیم شده دارای ارزش غذایی پایینی هستند و مصرف مکرر آن‌ها توصیه نمی‌شود.

به جای این تنقلات، استفاده از انواع خشکبار مانند انجیر خشک، توت خشک، فندق، نخودچی، کشمش، بادام زمینی، بادام، پسته، گردو و برگه زردآلو به همراه میوه‌های تازه مانند سیب، پرتقال، نارنگی، هلو، زردآلو و لیموشیرین، سبزیجاتی مانند هویج، کاهو، خیار، کرفس و گل‌کلم، و لقمه‌های سالم مانند نان و پنیر با سبزیجات، انواع کوکو و کتلت، نان و پنیر با خرما و یک لیوان شیر با خرما توصیه می‌شود.

تشویق کودکان و نوجوانان به استفاده از تنقلات سنتی سالم و در دسترس مانند نخودچی، کشمش، گندم بو داده، عدس بو داده و انواع خشکبار که مغذی‌تر و سالم‌تر از چیپس، پفک، شیرینی و شکلات هستند، گام مؤثری در جهت ترویج الگوی غذایی صحیح و تأمین نیازهای تغذیه‌ای آنان به شمار می‌رود.

واحد بهبود تغذیه جامعه

معاونت بهداشتی